Leiden zonder duwen
Veranderexpedities onder het systeemplafond
Verschijnt najaar 2026.
Waar het over gaat
De strategie klopt. De richting is helder. Iedereen aan tafel is het er eigenlijk wel over eens.
En toch gebeurt er niets.
Ik kom meestal binnen als de derde partij. Een directie zit vast in een verandering die allang had moeten lopen, en iedereen denkt dat het aan de strategie ligt. Of aan het model, de aanpak, de communicatie. Dus daar kijk ik als eerste. En bijna elke keer vind ik daar niets.
Wat ontbreekt is niet het plan. Wat ontbreekt is de eerste stap.
Vermijden is iets anders dan uitstellen
Niet beginnen wordt zelden gepresenteerd als niet beginnen. Het heet zorgvuldigheid. Het heet eerst de cijfers nog even valideren. Het heet nog een sessie, voor het draagvlak.
Uitstellen heeft een datum. Je verzet een afspraak en zet meteen een nieuwe.
Vermijden heeft geen datum. Vermijden verstopt zich in argumenten die stuk voor stuk kloppen, zonder dat er ooit een moment komt waarop je erop terugkomt. Het is niet: we doen het later. Het is: we zorgen dat we het nu niet hoeven te doen, en dat merkt niemand, omdat elk argument afzonderlijk zo redelijk klinkt.
Dit boek gaat over het verschil tussen wachten met een reden, en wachten om jezelf te beschermen. En over hoe je dat verschil bij jezelf leert herkennen, voordat een ander het voor je moet komen benoemen.
Het systeemplafond
Kijk eens omhoog, de volgende keer dat je op kantoor bent. De kans is groot dat je een systeemplafond ziet. Vierkante platen in een metalen raster, met hier en daar een verlichtingsbak of rookmelder. Bijna elk kantoor heeft het. En onder dat plafond zit vrijwel iedereen te werken.
Er gebeurt iets merkwaardigs met mensen zodra ze het kantoor binnenkomen. Het is alsof ze door een poortje stappen en zich aan de andere kant anders gedragen: kleiner, voorzichtiger, passiever. Ze doen hun rol en hun taak. Ze wachten op een besluit.
En dan het gekke: diezelfde mens is buiten kantoor voorzitter van de voetbalclub, vrijwilliger bij de brandweer of mantelzorger voor een ouder. Iemand die verantwoordelijkheid neemt en dingen voor elkaar krijgt. Maar onder het systeemplafond blijft een deel van dat vermogen bij de deur achter.
Waarom? En belangrijker: wat doen wij als leiders waardoor dat gebeurt?
Voor wie
Gedrag roept gedrag op.
- Directeuren en bestuurders bij wie een verandering al eerder is gestrand
- Managementteams die veel vergaderen en weinig besluiten
- Leiders die hard werken en merken dat hun mensen op hen wachten
- Iedereen die het patroon herkent maar er nog geen woorden voor had
Uit het boek
Je bent nooit klaar.
Dat klinkt misschien zwaar, maar ik bedoel het als het tegenovergestelde. Verandering is geen project met een einddatum. Geen lijst die je afvinkt of berg die je één keer beklimt en dat het dan over is. Het is een manier van reizen.
Soms loop je makkelijk. Soms moet je zoeken. Soms blijkt de weg die je had bedacht niet te werken en sta je tot je enkels in de modder. Dan kijk je waar je bent, zoekt vaste grond en loopt verder. Je komt er altijd uit. Niet altijd droog en niet altijd elegant. Maar je komt eruit.
Misschien is dit uiteindelijk het mooiste moment van een expeditie. Dat je om je heen kijkt en merkt dat ze niet meer naar jou kijken. Ze kijken naar het terrein, naar elkaar en naar de weg die voor hen ligt. Dan weet je dat er iets is veranderd wat blijft.
Bericht zodra het er is
Het boek verschijnt dit najaar. Laat je e-mailadres achter, dan hoor je het als eerste. Geen nieuwsbrief, alleen dit bericht.
Over de auteur
Sicco Maathuis werkt ruim twintig jaar aan verandering bij de Rijksoverheid, bij uitvoeringsorganisaties en bij grote bedrijven, onder meer bij de Tweede Kamer, Koninklijke BAM, Capgemini en TNT Post. Hij is meestal de derde: als ze hem bellen, is het al een of twee keer geprobeerd en niet gelukt.
Voor congresorganisatoren
De keynote bij dit boek gaat over de besluiten die al te lang wachten. Voor directies, besturen en congressen. Veertig minuten plus een scherpe Q&A.